రోడ్డు ప్రజలది… బాధ్యత కూడా ప్రజలదే

పట్టణాల్లో ఇంటి నిర్మాణం ప్రారంభమైతే తరచూ కనిపించే దృశ్యం , రహదారి మీద ఇసుక గుట్టలు, కంకర కుప్పలు, ఇటుకల రాశులు. చాలామందికి ఇది సాధారణంగా కనిపించవచ్చు. కానీ అసలు ప్రశ్న ఏమిటంటే — ప్రజలందరూ వినియోగించే రహదారిని ఒకరి వ్యక్తిగత అవసరాల కోసం ఆక్రమించడం ఎంతవరకు సమంజసం? చిన్న నిర్లక్ష్యంలా కనిపించే ఈ చర్య, వాస్తవానికి ప్రజా హక్కులపై జరుగుతున్న మౌన ఉల్లంఘనగా మారుతోంది.

ప్రజా రహదారులు ప్రభుత్వానికి మాత్రమే చెందినవి కావు; అవి సమాజానికి చెందిన సామూహిక ఆస్తి. వాటిని వినియోగించే హక్కు ప్రతి పౌరుడికి సమానంగా ఉంటుంది. ఒకరి నిర్మాణ పనుల కోసం రహదారిని అడ్డుకోవడం వల్ల మిగతా ప్రజల రాకపోకలకు అంతరాయం కలుగుతుంది. అందుకే చట్టం కూడా దీనిపై స్పష్టమైన నిబంధనలు పెట్టింది. Andhra Pradesh Municipalities Act, 1965 ప్రకారం ప్రజా రహదారులపై అనుమతి లేకుండా అడ్డంకులు సృష్టించడం చట్టవిరుద్ధం. నిర్మాణ సామగ్రిని తాత్కాలికంగా ఉంచాల్సి వచ్చినా ముందుగా మున్సిపాలిటీ అనుమతి తీసుకోవడం తప్పనిసరి.నేటి పట్టణ జీవనంలో రహదారులు ఇప్పటికే వాహనాల రద్దీతో నిండిపోయాయి. అలాంటి పరిస్థితుల్లో రోడ్డుపై పడేసిన ఒక ఇసుక గుట్ట కూడా ట్రాఫిక్‌కు పెద్ద ఆటంకంగా మారుతుంది. ముఖ్యంగా అత్యవసర పరిస్థితుల్లో అంబులెన్స్ లేదా అగ్నిమాపక వాహనం వెళ్లాల్సిన సమయంలో రహదారి మీద ఉన్న అడ్డంకులు కేవలం అసౌకర్యమే కాదు — ప్రాణాలకే ప్రమాదం కావచ్చు.

కానీ సమస్య ఇక్కడితో ఆగిపోవడం లేదు. పెళ్లిళ్లు, ఉత్సవాలు, రాజకీయ సమావేశాలు, శోభాయాత్రలు పేరుతో కూడా రహదారులను పూర్తిగా ఆక్రమించడం ఇటీవలి కాలంలో సాధారణంగా మారింది. టెంట్లు వేసి, వేదికలు కట్టి, రహదారులనే వేడుకల వేదికలుగా మార్చడం వల్ల వాహనాల రాకపోకలు నిలిచిపోతాయి. కొంతమంది ఆనందం కోసం వేలాది మంది ప్రజలు ఇబ్బందులు పడే పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. ఇది సమాజంలో బాధ్యతాభావం తగ్గుతున్న సంకేతంగా చూడాల్సిందే.సమాజంలో హక్కులతో పాటు బాధ్యత కూడా ఉండాలి. ఇంటి నిర్మాణం చేస్తున్న వారు అవసరమైతే ముందుగా అనుమతి తీసుకుని తాత్కాలికంగా మాత్రమే సామగ్రిని ఉంచాలి. అదే విధంగా పెద్ద కార్యక్రమాలు నిర్వహించే వారు ప్రజల రాకపోకలకు అంతరాయం కలగకుండా ముందస్తు ఏర్పాట్లు చేయాలి. చట్టం ఇచ్చిన స్వేచ్ఛను ఇతరుల హక్కులను హరించే స్థాయికి తీసుకెళ్లడం ప్రజాస్వామ్య సంస్కృతికి విరుద్ధం.

పట్టణాలు అభివృద్ధి చెందుతున్న కొద్దీ రహదారుల ప్రాధాన్యం మరింత పెరుగుతోంది. అలాంటి సమయంలో వాటిని వ్యక్తిగత అవసరాల కోసం స్వేచ్ఛగా వినియోగించడం సమాజ క్రమాన్ని దెబ్బతీసే చర్య. ఈ విషయంలో మున్సిపల్ సంస్థలు కూడా కఠినంగా వ్యవహరించాల్సిన అవసరం ఉంది. చట్టాన్ని అమలు చేయడంలో నిర్లక్ష్యం ఉంటే ఇలాంటి ఆక్రమణలు మరింత పెరిగే ప్రమాదం ఉంది.

ప్రజాస్వామ్యంలో హక్కులు ఎంత ముఖ్యమో, బాధ్యతలు అంతకంటే ముఖ్యమైనవి. రహదారులు ప్రభుత్వానికి మాత్రమే చెందినవి కావు; అవి ప్రతి పౌరుడి సమాన హక్కుల మార్గాలు. అలాంటి మార్గాలను వ్యక్తిగత అవసరాల కోసం ఆక్రమించడం చిన్న తప్పు కాదు — అది సమాజ క్రమాన్ని దెబ్బతీసే చర్య.ఇంటి నిర్మాణం కావచ్చు, వేడుకలు కావచ్చు, రాజకీయ కార్యక్రమాలు కావచ్చు — ఏ కారణం అయినా ప్రజల రాకపోకలను అడ్డుకునే హక్కు ఎవరికీ లేదు. ఒకరి సౌకర్యం కోసం వందల మందిని ఇబ్బందులకు గురిచేయడం సమాజ బాధ్యతకు విరుద్ధం.ఈ విషయంలో మున్సిపల్ సంస్థలు చట్టాన్ని కఠినంగా అమలు చేయాలి. అదే సమయంలో ప్రజలు కూడా స్వీయ నియంత్రణ పాటించాలి. ఎందుకంటే చట్టం కంటే ముందుగా పనిచేయాల్సింది సామాజిక బాధ్యతే.

చివరగా ఒక విషయం స్పష్టంగా గుర్తుంచుకోవాలి —
రోడ్డు ప్రజలది… కానీ దాన్ని కాపాడే బాధ్యత కూడా ప్రజలదే.
ప్రజా మార్గాలను గౌరవించడం అంటే కేవలం ట్రాఫిక్ నియమాలు పాటించడం మాత్రమే కాదు; ఇతరుల హక్కులను గౌరవించే నాగరికతను కాపాడడం కూడా. పట్టణ జీవనం క్రమబద్ధంగా సాగాలంటే ప్రతి పౌరుడు ఈ సత్యాన్ని ఆచరణలో చూపాల్సిన సమయం ఇదే.