రోజుకో మలుపు తిరుగుతున్నకల్తీ నెయ్యి కథ

తిరుమల లడ్డు కేవలం ఒక తీపి పదార్థం కాదు. కోట్లాది మంది భక్తుల మనసుల్లో అది భక్తి, నమ్మకం, సంప్రదాయానికి ప్రతీకం. తిరుపతి దేవస్థానానికి వచ్చే ప్రతి భక్తుడి ప్రయాణం ఆ లడ్డుతోనే పూర్తవుతుంది. స్వామివారికి నైవేద్యంగా సమర్పించిన తర్వాత భక్తులకు అందే ఈ ప్రసాదం, ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని ఇస్తుంది. శుద్ధ నెయ్యి, శనగపిండి, పంచదార, జీడిపప్పు, కిస్మిస్‌తో సంప్రదాయ పద్ధతిలో తయారైన దీనికి ప్రపంచవ్యాప్త గుర్తింపు ఉంది – జియోగ్రాఫికల్ ఇండికేషన్ ట్యాగ్ కూడా పొందింది. మెత్తని నిర్మాణం, నెయ్యి పరిమళం, మితమైన తీపి – ఇదంతా శతాబ్దాలుగా అలాగే నిలిచాయి. భక్తులు దానిని కుటుంబంతో పంచుకుంటారు, శుభకార్యాలకు ఉపయోగిస్తారు. ఈ విశ్వాసానికి దెబ్బతిన్న గత సంవత్సరం కల్తీ వివాదం దేశవ్యాప్త చర్చనీయాంశమైంది.

కల్తీ అంటే ఏమిటి? ఎందుకు ప్రమాదకరం?

ఆహార కల్తీ అంటే నూనెల్లో రసాయనాలు కలపడం, పాలు పెంచడానికి హానికర పదార్థాలు వేయడం, పసుపులో విషాలు, మిఠాయిల్లో కృత్రిమ రంగులు వాడటం. వెంటనే నష్టం కనిపించకపోయినా, కాలక్రమేణా కిడ్నీ సమస్యలు, కాలేయ వ్యాధులు, క్యాన్సర్ వంటివి తెచ్చిపెడతాయి. అన్నం దేవుడితో సమానమన్న దేశంలో ఇది కేవలం వ్యాపార తప్పిదం కాదు – ఆరోగ్యంపై, హక్కులపై దాడి. తిరుమల లడ్డులో కల్తీ ఆరోపణలు భక్తుల్లో ఆందోళన కలిగించాయి. ఇది ఒక్క ఆలయానికి 한정ం కాదు; సరఫరా వ్యవస్థ అంతటా వ్యాపించిన సమస్య.

శుద్ధ ఆహారం – మన మౌలిక హక్కు

భారత రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 21 ప్రకారం, జీవించే హక్కులో కల్తీ కాని ఆహారం తినే హక్కు ఉంది. PUCL v. Union of India కేసులో సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది – గౌరవప్రద జీవనానికి సరైన ఆహారం అవసరం. Ratlam మున్సిపాలిటీ కేసులో ప్రభుత్వం ప్రజారోగ్యాన్ని కాపాడాల్సిన బాధ్యత ఉందని నొక్కి చెప్పింది. కల్తీ ఆహారం అమ్మడం చట్టవిరుద్ధం, మౌలిక హక్కుల ఉల్లంఘన.

చట్టాలు ఉన్నా అమలు ఎందుకు బలహీనం?

Food Safety and Standards Act, 2006 ప్రకారం, కల్తీ వల్ల మరణాలకు కఠిన శిక్షలు, భారీ జరిమానాలు ఉన్నాయి. Consumer Protection Act, 2019 కల్తీని అన్యాయ వ్యాపారంగా చూస్తుంది. కానీ వాస్తవంలో చిన్న జరిమానాలతో ముగుస్తున్నాయి. సుప్రీంకోర్టు అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసింది. మరింత పెద్ద సమస్య – అవినీతి. ఫుడ్ ఇన్‌స్పెక్టర్లు, ల్యాబ్ అధికారుల మధ్య లంచాలు పనిచేస్తున్నాయి. ముందస్తు సమాచారం, నమూనాల్లో నిర్లక్ష్యం, మృదు నివేదికలు – ఇవన్నీ కల్తీదారులకు రక్షణ. Centre for Public Interest Litigation v. Union of Indiaలో కోర్టు హెచ్చరించింది: అవినీతి చట్టాల ఉద్దేశాన్ని నాశనం చేస్తుంది. జరిమానా లంచాల కంటే తక్కువగా ఉంటే, కల్తీ లాభదాయక వ్యాపారమవుతుంది.

కఠిన చర్యలు, పర్యవేక్షణ అవసరం

న్యాయస్థానాలు స్పష్టం: కల్తీ నేరాలకు ఉదాహరణాత్మక శిక్షలు లేకపోతే ఆగవు. తనిఖీలు పెంచాలి, లంచాలు దెబ్బతీయాలి. వినియోగదారుడు ఫిర్యాదు చేయడానికి సులభ మార్గాలు ఏర్పాటు చేయాలి. తిరుమల లడ్డు వివాదం చూపించింది – ప్రసాదం దగ్గర మొదలైన అనుమానం పాలనా వ్యవస్థ వరకూ వెళ్తుంది.

ముగింపు: పవిత్రత కాపాడాలి

అన్నంలో కల్తీ ఉంటే శరీరం అనారోగ్యం అవుతుంది. కల్తీకి లంచం తోడైతే వ్యవస్థే అనారోగ్యం అవుతుంది. తిరుమల లడ్డు ప్రసాదం, పరంపర, పవిత్రత, విశ్వాసం కలిసిన రూపం. దాని రుచి ఎంత ముఖ్యమో, శుద్ధత అంతకన్నా ముఖ్యం. ఆహార భద్రతను నిర్లక్ష్యం చేసిన సమాజం ఆరోగ్యంగా ఉండదు. మన ప్లేట్లో శుద్ధ అన్నమా, లోభానికి కలిసిన విషమా? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం వెతకడం ప్రభుత్వం, ప్రజల బాధ్యత.