ప్రాణాంతకమైన పారాక్వాట్ వినియోగంపై అవగాహనే శరణ్యం

మన వ్యవసాయ రంగం అభివృద్ధి పథంలో దూసుకెళ్తున్న ఈ కాలంలో రైతు భద్రత అనే అంశం మరింత ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంటోంది. పంటల దిగుబడిని పెంచే ప్రయత్నంలో వినియోగంలోకి వచ్చిన రసాయనాలు వ్యవసాయానికి తోడ్పడుతున్నప్పటికీ, వాటిలో కొన్ని మనిషి జీవితానికే ముప్పుగా మారుతున్నాయి. అలాంటి ప్రమాదకర రసాయనాలలో ప్రముఖమైనది Paraquat (పారాక్వాట్). పారాక్వాట్ ఒక వేగంగా పనిచేసే హెర్బిసైడ్. కలుపు మొక్కలను తక్షణమే నాశనం చేయగల సామర్థ్యం దీనికి ఉన్నప్పటికీ, అదే తీవ్రత మనిషి శరీరంపై కూడా ప్రతిఫలిస్తుంది. ఈ రసాయనం శరీరంలోకి ప్రవేశించిన క్షణం నుంచి అది ఊపిరితిత్తులు, కాలేయం, మూత్రపిండాలపై తీవ్రమైన ప్రభావం చూపుతుంది. దీనికి సరైన ప్రత్యామ్నాయ చికిత్స లేకపోవడం మరింత ప్రమాదకరం. చిన్న పరిమాణంలోనైనా ఇది ప్రాణాంతకంగా మారే అవకాశాలు ఉన్నాయని వైద్య నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

ఈ నేపథ్యంలో మరో ముఖ్యమైన అంశం—పారాక్వాట్ సులభంగా అందుబాటులో ఉండటం. అనేక అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు దీనిపై పూర్తిస్థాయి నిషేధం విధించగా, మరికొన్ని దేశాలు కఠిన నియంత్రణలు అమలు చేస్తున్నాయి. అయితే మన దేశంలో ఇది ఇంకా సులభంగా మార్కెట్లో దొరకడం ఆందోళనకరం. నియంత్రణలలో ఉన్న లోపాలు, అమలులో ఉన్న నిర్లక్ష్యం, రైతుల అవగాహన లోపం వంటివి నిశ్శబ్దంగా ఈ సంక్షోభానికి కారణమైతున్నాయి గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అనుకోకుండా జరిగే విషప్రయోగాలు, ఆత్మహత్యలలో ఈ రసాయనం వినియోగం పెరుగుతున్నట్లు పలు నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. ఇది కేవలం ఆరోగ్య సమస్య మాత్రమే కాదు—సామాజిక, మానసిక, ఆర్థిక సమస్యలతో కూడిన సంక్లిష్ట పరిస్థితి. రైతు ఒక ప్రమాదకర రసాయనాన్ని సులభంగా పొందగలగడం అంటే అది వ్యవస్థలో ఉన్న లోపాన్ని స్పష్టంగా చూపిస్తుంది. ఇక్కడ ప్రశ్న కేవలం “వినియోగం” గురించే కాదు—“పర్యవేక్షణ” గురించీ. రసాయనాల విక్రయంలో లైసెన్సింగ్ వ్యవస్థ ఎంత కట్టుదిట్టంగా ఉంది? విక్రేతలు వినియోగదారులకు సరైన సూచనలు ఇస్తున్నారా? భద్రతా పరికరాల వినియోగంపై రైతులకు శిక్షణ అందుతున్నదా? ఈ ప్రశ్నలకు సరైన సమాధానాలు లేనప్పుడు ప్రమాదం మరింత పెరుగుతుంది.

ఇప్పుడు దృష్టి పెట్టాల్సింది పరిష్కారాలపై. పారాక్వాట్ వంటి అత్యంత ప్రమాదకర రసాయనాలపై కఠిన నియంత్రణలు విధించడం అత్యవసరం. అవసరమైతే దశలవారీగా నిషేధం కూడా అమలు చేయాలి. రైతులకు విస్తృత స్థాయిలో అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలి. రసాయనాల వినియోగంలో భద్రతా ప్రమాణాలు పాటించడం, రక్షణ పరికరాల వినియోగం తప్పనిసరి చేయడం వంటి చర్యలు అమలులోకి రావాలి.ఇక ప్రత్యామ్నాయాల విషయానికి వస్తే—సేంద్రీయ వ్యవసాయం, సహజ వ్యవసాయం, మెకానికల్ కలుపు నియంత్రణ పద్ధతులు వంటి మార్గాలు మరింత ప్రోత్సహించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఇది కేవలం ఆరోగ్య పరిరక్షణకే కాదు, నేల సారాన్ని కాపాడటానికి కూడా ఉపయోగపడుతుంది. రైతులకు ఈ మార్గాలను సులభంగా అందుబాటులోకి తీసుకురావడం ప్రభుత్వ బాధ్యతగా మారాలి.ఇందులో మీడియా పాత్ర కూడా కీలకం. అవగాహన కల్పించే కథనాలు, విజయవంతమైన ప్రత్యామ్నాయ పద్ధతుల ఉదాహరణలు, ప్రమాదాలపై స్పష్టమైన సమాచారం—ఇవి సమాజంలో చైతన్యం పెంచగలవు. అలాగే వైద్య రంగం కూడా ముందుకు వచ్చి విషప్రయోగాలపై త్వరిత స్పందన వ్యవస్థను బలోపేతం చేయాలి. వ్యవసాయం మన ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముక, రైతు మన సమాజానికి ప్రాణం. అలాంటి రైతు జీవితాన్ని ప్రమాదంలోకి నెట్టే ఏ రసాయనం అయినా కఠినంగా నియంత్రించాల్సిందే. పారాక్వాట్ వంటి విషపూరిత పదార్థాలపై తీసుకునే ప్రతి చర్య, ప్రతి విధానం రైతు భద్రతను కాపాడే దిశగా ఉండాలి.

రైతు సురక్షితంగా ఉంటేనే వ్యవసాయం సుస్థిరంగా ఉంటుంది. సుస్థిర వ్యవసాయం ఉన్నప్పుడు మాత్రమే సమాజం సుస్థిరంగా ఎదుగుతుంది. ఇదే మనకు మార్గదర్శక సత్యం—ఇదే మనందరి బాధ్యత.