హర్ముజ్ నుంచి వచ్చే ప్రతి అల—భారత్ విధానాలకు ఒక పరీక్ష

ప్రపంచ రాజకీయాల్లో కొన్ని ప్రాంతాలు విశేష ప్రాధాన్యంతో నిలుస్తాయి. అక్కడి ప్రతి పరిణామం ఆర్థిక వ్యవస్థలను, భద్రతా సమీకరణాలను ప్రభావితం చేసే శక్తిని కలిగి ఉంటుంది. అలాంటి కీలక కేంద్రాల్లో హర్ముజ్ జలసంధి ఒకటి. ఈ జలసంధి గుండా ప్రవహించే ముడి చమురు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ప్రధాన ఇంధనం. గల్ఫ్ దేశాల నుంచి మార్కెట్లకు చేరే శక్తి వనరులు ఈ మార్గంపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి. అందుకే హర్ముజ్ భౌగోళిక సరిహద్దును మించి—ప్రపంచ శక్తి సమీకరణాల కేంద్ర బిందువుగా నిలుస్తోంది.ఇటీవలి కాలంలో ఈ ప్రాంతం చుట్టూ ఏర్పడుతున్న రాజకీయ పరిణామాలు మరింత సున్నితంగా మారుతున్నాయి. మధ్యప్రాచ్యంలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు, శక్తి ఆధిపత్య పోటీ, అణు రాజకీయాలు—ఇవి అన్నీ కలిసి హర్ముజ్ ప్రాధాన్యాన్ని మరింత పెంచుతున్నాయి. చిన్న పరిణామమే అయినా ప్రపంచ మార్కెట్లను కుదిపే స్థాయికి చేరుతోంది.

ఇరాన్-ఇజ్రాయెల్ విభేదాలు ఈ సమీకరణానికి కేంద్రంగా నిలుస్తున్నాయి. ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై పాశ్చాత్య దేశాల అనుమానాలు, దానికి ప్రతిస్పందనగా ఇజ్రాయెల్ భద్రతా ఆందోళనలు—ఇవి మాటలకే పరిమితం కావడం లేదు. సైనిక సిద్ధతలు, హెచ్చరికలు, పరోక్ష దాడులు అంతర్జాతీయ సంబంధాల్లో కొత్త ఉద్రిక్తతను సృష్టిస్తున్నాయి.అమెరికా పాత్ర కూడా ఈ పరిణామాల్లో కీలకం. గల్ఫ్ ప్రాంతంలో ప్రభావాన్ని నిలబెట్టుకోవడం, మిత్ర దేశాల భద్రతను కాపాడటం, ఇరాన్ ప్రభావాన్ని నియంత్రించడం—ఈ మూడు లక్ష్యాల మధ్య అమెరికా తన వ్యూహాన్ని మలుస్తోంది. ఈ ప్రయత్నం ప్రాంతీయ స్థాయిలో ఒత్తిడిని మరింత పెంచుతోంది.

ఈ సమీకరణంలో అసలు ప్రశ్న—శక్తి నియంత్రణ ఎవరి చేతిలో ఉంటుంది? ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇంకా చమురు ఆధారంగానే కొనసాగుతోంది. ఆ ప్రవాహాన్ని నియంత్రించే కీలక బిందువుగా హర్ముజ్ నిలుస్తోంది. అందుకే ఇది ఎప్పటికీ ఉద్రిక్తతల కేంద్రంగా మారుతోంది.ఈ నేపథ్యంలో భారత్ స్థానం ప్రత్యేకమైనది. ప్రపంచంలో అతిపెద్ద చమురు దిగుమతి దేశాల్లో ఒకటైన భారత్‌కు మధ్యప్రాచ్యం కీలక శక్తి వనరు. హర్ముజ్‌లో జరిగే పరిణామాలు భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై నేరుగా ప్రభావం చూపే సామర్థ్యం కలిగి ఉన్నాయి.చమురు ధరల పెరుగుదల కేవలం గణాంక మార్పు కాదు. అది ద్రవ్యోల్బణాన్ని పెంచుతుంది, రవాణా ఖర్చులను అధికం చేస్తుంది, ఉత్పత్తి రంగాన్ని ఒత్తిడిలోకి నెడుతుంది. చివరికి సాధారణ ప్రజల జీవనంపై భారంగా మారుతుంది. అందుకే శక్తి భద్రత—భారత్‌కు ఆర్థిక అంశం మాత్రమే కాదు, జాతీయ భద్రతకు సంబంధించిన ప్రాథమిక అవసరం.

ఇక్కడే భారత విదేశాంగ విధానం తన అసలు పరీక్షను ఎదుర్కొంటోంది. ఇరాన్‌తో చారిత్రక సంబంధాలు, ఇజ్రాయెల్‌తో రక్షణ భాగస్వామ్యం, అమెరికాతో వ్యూహాత్మక బంధం—ఈ మూడు దిశల్లో సమతుల్యత సాధించడం సులభమైన పని కాదు. ఇది ఒక సున్నితమైన వ్యూహాత్మక సమీకరణం.ఈ నేపథ్యంలో భారత్ అనుసరిస్తున్న మార్గం ‘స్ట్రాటజిక్ ఆటానమీ’. అంటే, ఏ శక్తి వర్గానికి పూర్తిగా అనుసరించకుండా, స్వతంత్ర నిర్ణయాలు తీసుకోవడం. అయితే ప్రతి నిర్ణయం ఒక సంబంధాన్ని ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉన్నందున, ఈ విధానం నిరంతర సమతుల్యతను కోరుతుంది.

ఇరాన్‌పై ఆంక్షల మధ్య చమురు దిగుమతులు కొనసాగించాలా? అమెరికా ఒత్తిడిని ఎలా సమన్వయం చేయాలి? ఇజ్రాయెల్‌తో రక్షణ సహకారాన్ని బలోపేతం చేస్తూనే ప్రాంతీయ సమతుల్యతను ఎలా కాపాడాలి? ఇవి దేశ ప్రయోజనాలను నిర్ణయించే కీలక ప్రశ్నలు.

ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో భారత్‌కు అవసరమైనది బహుముఖ వ్యూహం.

శక్తి వనరుల వైవిధ్యీకరణ మొదటి అవసరం. మధ్యప్రాచ్యంపై ఆధారాన్ని తగ్గించడం ద్వారా ప్రమాదాన్ని కొంతమేర తగ్గించవచ్చు. రష్యా, ఆఫ్రికా, అమెరికా వంటి దేశాలతో శక్తి భాగస్వామ్యాన్ని విస్తరించడం ఈ దిశలో కీలకం.వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వలను బలోపేతం చేయడం మరో ముఖ్యమైన అడుగు. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ఇవి రక్షణ కవచంలా పనిచేస్తాయి. అయితే వీటి సామర్థ్యాన్ని మరింత విస్తరించడం అవసరం.దీర్ఘకాలికంగా పునరుత్పాదక శక్తి వైపు వేగంగా మార్పు తప్పనిసరి. సౌర శక్తి, వాయు శక్తి, గ్రీన్ హైడ్రోజన్ వంటి రంగాల్లో పెట్టుబడులు పెంచడం ద్వారా మాత్రమే శక్తి స్వావలంబన సాధ్యం.

అణు శక్తి విషయంలో భారత్ బాధ్యతాయుత దృక్పథాన్ని కొనసాగిస్తోంది. ‘నో ఫస్ట్ యూజ్’ విధానం ద్వారా ఒక నైతిక స్థిరత్వాన్ని నిలబెట్టింది. అదే సమయంలో శాంతియుత వినియోగంపై దృష్టి సారించింది. అయితే ప్రపంచ అణు రాజకీయాలు మళ్లీ వేడెక్కుతున్న నేపథ్యంలో, ఈ విధానం మరింత బలోపేతం కావాల్సిన అవసరం ఉంది.ప్రపంచ పరిస్థితులు వేగంగా మారుతున్నాయి. సంప్రదాయ కూటములు మార్పుకు లోనవుతున్నాయి. కొత్త శక్తి కేంద్రాలు ఎదుగుతున్నాయి. ఈ పరిణామాల్లో భారత్ తన విదేశాంగ విధానాన్ని మరింత చురుకుగా, దృఢంగా రూపొందించుకోవాలి.పరిణామాలకు స్పందించడం మాత్రమే సరిపోదు. ముందుగానే ప్రమాదాలను అంచనా వేసి, వాటిని ఎదుర్కొనే వ్యూహాలను సిద్ధం చేయాలి. శక్తి భద్రత, ఆర్థిక స్థిరత్వం, దౌత్య సమతుల్యత—ఈ మూడు ఒకే దిశలో కదలాలి.హర్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచ రాజకీయాల అద్దం. అక్కడి అలలు ప్రపంచాన్ని తాకుతాయి. ఆ ప్రభావం భారత్‌ను తప్పించదు. కానీ దాన్ని ఎలా ఎదుర్కోవాలో నిర్ణయించే సామర్థ్యం భారత్‌కే ఉంది.

శక్తి భద్రత ఆర్థిక స్థిరత్వానికి పునాది. ఆర్థిక స్థిరత్వం జాతీయ భద్రతకు ఆధారం. ఈ పరస్పర సంబంధాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని తీసుకునే ప్రతి నిర్ణయం భారత్ భవిష్యత్తును నిర్దేశిస్తుంది.

హర్ముజ్ నుంచి వచ్చే ప్రతి అల ఒక సంకేతం.
ఆ సంకేతాన్ని అర్థం చేసుకుని ముందడుగు వేయగలిగితేనే భారత్ తన స్థానం మరింత బలంగా నిలబెట్టుకోగలదు.